به گزارش اقتصاد هیرکان، در چنین بستری، روز ۱۲ تیر به عنوان روز نساجی و پوشاک، فرصتی مغتنم برای بازاندیشی در ظرفیت‌ها، چالش‌ها و مسیر آینده این صنعت است. 


صنعت نساجی؛ از رفع نیاز اولیه تا پیشران اقتصاد دانش‌بنیان


در نگاه نخست، ممکن است صنعت نساجی صرفاً پاسخی به نیاز ابتدایی بشر به پوشش تلقی شود؛ اما واقعیت آن است که این صنعت، در طول قرون، از سطح رفع نیاز فیزیکی فراتر رفته و به حوزه‌ای گسترده در عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و فناورانه تبدیل شده است.


امروزه، نساجی نه‌تنها یک صنعت تولیدی بلکه یک بستر برای نوآوری‌های پیچیده در حوزه‌های نانوفناوری، زیست‌پزشکی، الکترونیک، مهندسی مواد و حتی هوافضا محسوب می‌شود. منسوجات هوشمند، پارچه‌های زیست‌تجزیه‌پذیر، الیاف رسانا، لباس‌های دارای حسگر‌های زیستی و تجهیزات پزشکی منسوج‌شده تنها بخشی از دستاورد‌های فناوری‌محور این حوزه‌اند.


از این منظر، توجه به صنعت نساجی، به‌ویژه در مناسبت‌هایی، چون ۱۲ تیر، نه صرفاً اقدامی نمادین، بلکه ضرورتی استراتژیک در مسیر توسعه صنعتی، اشتغال‌زایی پایدار و تقویت اقتصاد غیرنفتی کشور به شمار می‌رود.


جایگاه ایران در زنجیره جهانی نساجی


ایران با برخورداری از پیشینه‌ای غنی در تولید منسوجات، نیروی انسانی متخصص، دسترسی به منابع اولیه و ظرفیت بالای بازار داخلی و منطقه‌ای، همواره از بازیگران بالقوه در این صنعت بوده است. با این حال، بهره‌برداری کامل از این ظرفیت نیازمند بازنگری در سیاست‌گذاری صنعتی، حمایت هدفمند از واحد‌های تولیدی و تشویق به سرمایه‌گذاری در پژوهش و فناوری‌های نوین است.


در حال حاضر، کشور‌های پیشرفته با سرمایه‌گذاری بر صنایع نساجی پیشرفته و زنجیره ارزش افزوده، نه‌تن‌ها جایگاه رقابتی خود را حفظ کرده‌اند، بلکه با هدایت این صنعت به سمت پایداری زیست‌محیطی و دیجیتالی‌سازی، مسیر آینده آن را نیز ترسیم می‌کنند.


چالش‌ها و راهکار‌های توسعه نساجی در ایران


با وجود ظرفیت‌های گسترده، صنعت نساجی در ایران با چالش‌هایی نظیر فرسودگی ماشین‌آلات، نوسانات تأمین مواد اولیه، کمبود سرمایه‌گذاری تحقیق و توسعه، و نبود سیاست‌های تجاری پایدار مواجه است. حل این مسائل مستلزم رویکردی کل‌نگر و هم‌افزایی میان دولت، صنعت و دانشگاه است.


بازتعریف نقش پژوهش‌های دانشگاهی در طراحی محصولات با ارزش افزوده بالا، گسترش همکاری‌های بین‌المللی، تدوین استاندارد‌های روزآمد و ارتقاء برند ملی در حوزه پوشاک، بخشی از اقدامات ضروری برای ارتقای این صنعت محسوب می‌شوند.


روز نساجی؛ نماد مسئولیت‌پذیری و آینده‌نگری


۱۲ تیر، تنها یک مناسبت تقویمی نیست؛ بلکه روزی است برای یادآوری جایگاه راهبردی صنعتی که می‌تواند همزمان اشتغال‌زا، صادرات‌محور، دانش‌بنیان و زیست‌سازگار باشد. این روز فرصتی برای تأکید دوباره بر این نکته است که توجه به صنعت نساجی، صرفاً بازگشت به یک هنر-صنعت سنتی نیست؛ بلکه حرکت به سوی اقتصادی فناورانه، خلاق و جهانی‌شده است.


از همین رو، بر کارشناسان، سیاست‌گذاران و فعالان این حوزه است که در چنین روزی نه‌تن‌ها دستاورد‌های گذشته را پاس دارند، بلکه افق‌های آینده را نیز با نگاهی راهبردی ترسیم کنند.


در جهانی که مزیت‌های رقابتی با سرعتی بی‌سابقه در حال دگرگونی است، صنعت نساجی یکی از حوزه‌هایی است که می‌تواند پیوندی میان سنت، فناوری و آینده باشد. ۱۲ تیر، روزی است برای بازاندیشی در این پیوند. روزی برای درک عمیق‌تر از صنعتی که لباس تنها یکی از کارکرد‌های آن است، و مهم‌تر از آن، بستری است برای خلاقیت، نوآوری و ساخت آینده.